Άλλο θετική σκέψη, άλλο με παραμυθιάζω!

H θετική ψυχολογία εστιάζει περισσότερο στην αξιοποίηση των δυνατών μας στοιχείων αντί να επικεντρώνεται μόνο στον εντοπισμό των αδυναμιών μας και στη διόρθωση τους. Πάντα με έβρισκε σύμφωνο μια θετική προσέγγιση στην αλλαγή και γι’ αυτό υπήρξα από τα πρώτα μέλη της αντίστοιχης διεθνούς ένωσης (International Positive Psychology Association).

Η ψυχολογία εστίαζε στους περιορισμούς μας, σε αυτά δεν μπορούμε και στο τι δεν πάει καλά με εμάς, τουλάχιστον παραδοσιακά. Η αμφισβήτηση μιας αρνητικής εστίασης της παραδοσιακής ψυχολογίας μαζί με την έλευση της θετικής ψυχολογίας εκτόξευσε, μεταξύ άλλων, τη διάδοση της θετικής σκέψης – αν και η θετική ψυχολογία δεν περιορίζεται στο να σκεφτόμαστε πιο θετικά.

… η θετική σκέψη θέλει την ισορροπία της …

Το «σκέψου θετικά» ή «αντικατέστησε της αρνητικές σκέψεις με θετικές», παρουσιάζεται, κυρίως από μη-καταρτισμένους επαγγελματίες, σαν συμβουλή-πανάκεια. Δεν είναι έτσι όμως. Εννοείται πως μια θετικότερη αντιμετώπιση των πραγμάτων έχει οφέλη και συμβάλλει στην ψυχική και σωματική υγεία. Απαιτείται ωστόσο μια ισορροπία. Η κατάχρηση σπέρνει συνέπειες οι οποίες κάθε άλλο παρά θετικές είναι.

Η θετική σκέψη βοηθάει υπό μία προϋπόθεση.

Υπάρχει ένα μυστικό στην θετική σκέψη που πιθανώς να μην την έχετε διαβάσει. Για να φέρει αποτελέσματα, χρειάζεται να την πιστεύετε έστω και λίγο, να έχει κάποια πιστευτότητα. Ειδάλλως, θα νιώσετε σαν να κοροϊδεύετε τον εαυτό σας. Όχι απλά δεν θα αισθανθείτε καλύτερα αλλά το αντίθετο θα συμβεί. Θυμηθείτε την τελευταία φορά που κάποιος προσπάθησε να φτιάξει την καλή σας διάθεση ή να σας ενθαρρύνει μετά από μια απογοήτευση με λόγια που δεν πιστεύατε καθόλου. Τι αποτέλεσμα είχε και πώς νιώσατε;

Για να είναι αποτελεσματική η θετική σκέψη, πρέπει να έχει κάποια πιστευτότητα. Ειδάλλως είναι σαν να παραμυθιάζετε τον εαυτό σας.

Σε κάποια ημερίδα, μια από τις παρευρισκόμενες γνώριζε την ειδικότητά μου στην ύπνωση και μου ανέφερε ότι προσπάθησε να το εφαρμόσει για να αδυνατίσει. Μου παραπονέθηκε, όμως, ότι δεν είχε αποτέλεσμα. Ρώτησα τι έλεγε στον εαυτό της κατά τη διάρκεια της αυτούπνωσης. Η υποβολή στην οποία επικεντρωνόταν ήταν η εξής:

«Κάθε μέρα θα απολαμβάνω περισσότερο τα λαχανικά. Θα χαίρομαι να τρώω σαλάτες, μου αρέσει το σπανάκι, δεν μου αρέσουν τα γλυκά…»

Ακολούθησε ένας μικρός διάλογος:

–Σου αρέσουν τα λαχανικά; Σου αρέσει, για παράδειγμα, το σπανάκι;»
-Όχι, καθόλου.
-Σου αρέσουν τα γλυκά;
-Πολύ.

Παραμυθιάζοντας τον εαυτό της για κάτι που ξέρει πολύ καλά ότι δεν ισχύει, δεν οδηγεί πουθενά. Θα μπορούσε να συνδυάσει την επιλογή φαγητού με αυτό που της αρέσει, την απώλεια κιλών και την καλύτερη υγεία. Να νιώθει ικανοποίηση κάθε φορά που επιλέγει σωστά επειδή ασκεί αυτοέλεγχο, φροντίζει ενεργά την υγεία της, γίνεται πιο αποτελεσματική και δρομολογεί την επιτυχία του στόχου της. Αυτά έχουν πιστευτότητα.

Αν το ύψος μου είναι κάτω του μέσου όρου, το να κοιτάω ένα καθρέπτη και να επαναλαμβάνω «είμαι ένα δίμετρο παλικάρι!» δεν θα με βοηθήσει. Τουναντίον θα νιώσω ακόμα χειρότερα για το πραγματικό μου ύψος.

Μη μπερδεύετε, λοιπόν, τη θετική σκέψη με το να παραμυθιάζω τον εαυτό μου.

Η κατάχρηση θετικής σκέψης δημιουργεί προβλήματα

Επιπλέον, η κατάχρηση της θετικής σκέψης δεν σας προετοιμάζει για πιθανές δυσκολίες. Η πραγματικότητα ενέχει και αρνητικές καταστάσεις και η πιθανή πρόβλεψή τους μπορεί να οδηγήσει σε κατάλληλη προετοιμασία για μια επιτυχή αντιμετώπιση.

Είχα κάνει πρόσφατα ένα εταιρικό σεμινάριο για τη διαχείριση του στρες. Στο περιεχόμενο, μεταξύ άλλων, ήταν μια άσκηση χαλάρωσης. Ανέφερα φευγαλέα, γιατί ήταν λίγος ο χρόνος που μας είχε δοθεί, ότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτή την άσκηση και σαν τεχνική προετοιμασίας για μελλοντικές προκλήσεις δίνοντας τους κάποια παραδείγματα. Στη συνέχεια του σεμιναρίου την επόμενη εβδομάδα, μία νεαρή συμμετέχοντας μου ανέφερε ότι έκανε την άσκηση για να πάρει την άδεια οδήγησης.

Ρώτησα αν πέρασε και μου είπε όχι. Ζήτησα να μου περιγράψει πώς έκανε την άσκηση. Στην νοερή προπόνηση, επέλεξε μια ιδανική εικόνα. Φανταζόταν να κάνει με αυτοπεποίθηση όλα όσα της έλεγαν οι εξεταστές και στο τέλος να φεύγει ικανοποιημένη με την επίδοσή της.

Ήταν ένας από τους λόγους που δεν τα πήγε τόσο καλά όσο μπορούσε. Πού πήγαν τα απρόοπτα; Πού πήγε η πιθανή κακή κριτική των εξεταστών; Πού πήγε το άγχος; Κανένα από αυτά τα σενάρια δεν είχαν θέση στην ιδανική της οπτικοποίηση και άρα δεν υπήρχε προετοιμασία για την αντιμετώπιση τους.

Η θετική σκέψη δεν σημαίνει άγνοια αρνητικών πιθανοτήτων. Τι θα ήταν προτιμητέο να κάνει η κοπέλα που έδινε εξετάσεις για δίπλωμα οδήγησης; Να ενσωματώσει στην οπτικοποίηση της αυτά που θα μπορούσαν να πάνε στραβά και να τα διαχειρίζεται αποτελεσματικά. Επειδή προετοίμαζε τον εαυτό της για την ιδανική κατάσταση, όταν οι εξεταστές έδειξαν εξαρχής την αυστηρή και επικριτική τους πλευρά, τα έχασε και δεν μπόρεσε να αποδώσει.

Επιλέξτε θετική σκέψη με επίγνωση. Σκεφτείτε θετικά αλλά πιστευτά.

Καλή επιτυχία!

*Το κείμενο βασίζεται σε άρθρο που έγραψα αρχικά για το περιοδικό για το flowmagazine.gr