Η ύπνωση όταν ξεκίνησε ήταν πολύ διαφορετική!
Η ύπνωση ξεκίνησε με μια τελείως διαφορετική μορφή από αυτή που όλοι γνωρίζουμε στην εποχή μας. Το ενδιαφέρον για την ύπνωση στο χώρο της υγείας δεν είναι πρόσφατο. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η ιστορία της ξεκινά ήδη από την αρχαιότητα όπως, για παράδειγμα, στα Ασκληπιεία. Ωστόσο, κατά γενική ομολογία, η σύγχρονη εποχή της ύπνωσης ξεκινά τον 18ο αιώνα στο Παρίσι, με τον Franz Mesmer (1734-1815).
Μεσμερισμός
O Franz Mesmer ήταν αυστριακός γιατρός που πίστευε στην επιρροή της σελήνης και των πλανητών στην υγεία του ανθρώπου καθώς και στην ύπαρξη ενός αόρατου «ζωικού μαγνητισμού» σε όλους τους έμβιους οργανισμούς. Για τον Mesmer, η καλή υγεία σχετιζόταν με την αρμονική ροή αυτού του μαγνητισμού στο σώμα, και κάθε «μπλοκάρισμα» προκαλούσε ασθένεια. Για να επαναφέρει αυτή την ισορροπία, περνούσε τα χέρια του πάνω από το σώμα των ασθενών ή χρησιμοποιούσε σιδερένιες ράβδους, νερό και αντικείμενα που θεωρούσε ότι είχαν «μαγνητιστεί».
Είχε δημιουργήσει ακόμη και έναν ειδικό λουτήρα με σιδερένιες προεκτάσεις γεμάτο με μαγνητισμένο νερό και ουσίες. Αυτό ήταν, όμως, για τους εύπορους ασθενείς. Για τους λιγότερο εύπορους, υπήρχε… το μαγνητισμένο δέντρο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η κατάσταση στην οποία «έμπαιναν σε ύπνωση» την εποχή του Mesmer διέφερε σημαντικά από την ήρεμη, χαλαρή και σχεδόν υπνωτική κατάσταση που γνωρίζουμε σήμερα. Οι υπνωτισμένοι παρουσίαζαν σπασμούς, τινάγματα και έντονες συγκινησιακές εκφορτίσεις που, στα μάτια ενός σύγχρονου παρατηρητή, θα μπορούσαν να θυμίζουν επιληπτική κρίση.
Το πρώτο επιστημονικό πείραμα – και το τέλος του Mesmer
Με τις επιτυχίες και την φήμη του Mesmer να εξαπλώνεται, ορίστηκε επιτροπή για να αξιολογήσει τους ισχυρισμούς του. Έγιναν διάφορα πειράματα. Ένα από αυτά συμπεριλάμβανε τον μαγνητισμό ενός από τα δέντρα στην αυλή του Mesmer. Ένα νεαρό αγόρι έπρεπε να αγγίξει όλα τα δέντρα και να βρει αυτό που είναι μαγνητισμένο. Έχετε κατά νού ότι δεν ήξερε ποιο είχε ‘μαγνητίσει’ ο Mesmer. Το αγόρι “κατέρρευσε” όταν άγγιξε το 4ο κατά σειρά δέντρο το οποίο, όμως, δεν ήταν το μαγνητισμένο.
Ως εκ τούτου, η επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι καθοριστικό ρόλο στις αντιδράσεις των ασθενών είχαν οι πεποιθήσεις και η φαντασία τους κι όχι κάποιος ζωικός μαγνητισμός. Ο Mesmer άρχισε να χάνεται από το προσκήνιο…
Από τον μεσμερισμό στην ύπνωση
Παρά την απόρριψη των θεωριών του, στην Αγγλία αυξανόταν το ενδιαφέρον για το μεσμερισμό. Μεταξύ των ενδιαφερομένων ήταν ο John Elliotson (1791-1868) ένας διακεκριμένος Άγγλος γιατρός που έχασε τη θέση του στο πανεπιστήμιο επειδή ασχολήθηκε με αυτό το θέμα. Για 13 χρόνια κυκλοφορούσε το περιοδικό Zoist όπου περιγράφονταν χειρουργικές επεμβάσεις με τις τεχνικές του Mesmer.
Ένας άλλος Άγγλος γιατρός που δούλευε στην Αγγλία, ο James Esdaile (1808-1859) περιέγραψε πολυάριθμες χειρουργικές επεμβάσεις με τον ίδιο τρόπο πριν καθιερωθούν τα χημικά αναισθητικά. Με την είσοδο των αναισθητικών στην ιατρική, αυτή η ιδιότητα του μεσμερισμού σύντομα ξεχάστηκε.
Ο Σκωτσέζος χειρουργός, James Braid (1795-1860) εισήγαγε τον όρο ύπνωση από την λέξη ύπνος. Όταν αργότερα παρατηρήθηκε ότι δεν έχει σχέση με τον ύπνο ήταν αργά, ο όρος ύπνωση είχε ήδη καθιερωθεί.
Ο Braid τόνισε την ψυχολογική βάση της ύπνωσης και αναγνώρισε τη σημασία της υποβολής. Εφάρμοσε, επίσης, την τεχνική εστίασης του βλέμματος, που χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα σε διάφορες παραλλαγές. Ανάλογη θεώρηση είχε και ο Πορτογάλος J.C. Faria, (1756-1859) αλλά επειδή ήταν ιερέας δεν έτυχε αποδοχής που άξιζε.
Η ‘ιατρική’ θέση της ύπνωσης οφείλεται κυρίως στον J.M.Charcot (1825-1893) ο οποίος ήταν ένας από τους πλέον διακεκριμένους νευρολόγους της εποχής του. Ο Charcot ανέπτυξε τη θεωρία ότι η ύπνωση είναι παρόμοια με την υστερία κι ότι είναι το αποτέλεσμα μιας νευροπαθολογικής κατάστασης. Είχε μάλιστα καταφέρει να προκαλέσει μη οργανικές παραλύσεις και έτυχε μεγάλης αναγνώρισης από τους γιατρούς της εποχής.
Ο Sigmund Freud, επηρεασμένος από τον Charcot, πειραματίστηκε με την ύπνωση αλλά δεν είχε επιτυχία με αποτέλεσμα να την εγκαταλείψει. Χρησιμοποιούσε έναν εξουσιαστικό τρόπο υπνοθεραπείας που σήμερα ξέρουμε ότι μειώνει τις πιθανότητες επιτυχίας.
Κύριος αντίπαλος του Charcot ήταν ο Bernheim (1837-1919) του πανεπιστημίου Nancy. O Bernheim επηρεάστηκε από τον γιατρό Libeault που είχε μεγάλη επιτυχία στη θεραπεία με υποβολή κατά την ύπνωση. Υποστήριζε ότι η ύπνωση είναι το αποτέλεσμα υποβολής και επέμεινε ότι ο οποιοσδήποτε υγιής άνθρωπος μπορεί να υπνωτιστεί. Η ‘διαμάχη’ του Bernheim με τον Charcot ήταν έντονη αλλά οι απόψεις του Bernheim έτυχαν μεγαλύτερης αποδοχής και τελικά επικράτησαν.
Για να μην κουράσω με την ιστορία, υπήρξαν κι άλλοι σπουδαίοι επιστήμονες που με την ενασχόλησή τους βοήθησαν να μάθουμε περισσότερα για την ύπνωση. Στη δεκαετία του 1930, ο Clark Ηull ξεκίνησε το πρώτο μεγάλης κλίμακας ερευνητικό πρόγραμμα για την ύπνωση. Ο μαθητής του, ο γνωστός ψυχίατρος Milton Erickson, ανέπτυξε πρωτοποριακές τεχνικές που συνέβαλαν στην κλινική καθιέρωση της ύπνωσης.
Από τη δεκαετία του ’50 και μετά, η ύπνωση απέκτησε νέο επιστημονικό και θεραπευτικό ενδιαφέρον, με εφαρμογές στην ψυχολογία, στην ιατρική και στην οδοντιατρική.
Όλο το περιεχόμενο της παρούσας σελίδας αποτελεί αποκλειστική πνευματική ιδιοκτησία και προστατεύεται από την ισχύουσα νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων. Απαγορεύεται οποιαδήποτε αντιγραφή, αναπαραγωγή, τροποποίηση ή χρήση, εν όλω ή εν μέρει, χωρίς προηγούμενη ρητή και έγγραφη άδεια. Επιτρέπεται μόνο με σαφή αναφορά στο όνομα του δημιουργού και στη διεύθυνση της ιστοσελίδας. Κάθε παραβίαση θα οδηγεί σε άμεση άσκηση όλων των νόμιμων δικαιωμάτων χωρίς περαιτέρω ειδοποίηση.